ویروس پاپیلوما انسانی (Human Papillomavirus – HPV) یکی از شایعترین عفونتهای منتقله از راه تماس جنسی در جهان محسوب میشود که هم زنان و هم مردان را درگیر میکند. این ویروس دارای انواع مختلف کمخطر و پرخطر بوده و میتواند منجر به بروز بیماریهای خوشخیم مانند زگیل تناسلی و همچنین بیماریهای جدیتری نظیر سرطانها شود. بررسی و مقایسه میزان شیوع ویروس پاپیلوما در زنان و مردان، نقش مهمی در طراحی برنامههای پیشگیری، آموزش و غربالگری دارد.
شیوع عفونت HPV در جوامع مختلف یکسان نیست و به عوامل متعددی از جمله سبک زندگی، رفتارهای جنسی، سطح آگاهی عمومی، شرایط اقتصادی، باورهای فرهنگی، دسترسی به خدمات سلامت و اجرای برنامههای واکسیناسیون بستگی دارد. به همین دلیل، آمارهای گزارششده از کشورهای مختلف جهان اختلاف قابل توجهی با یکدیگر دارند.
آمار جهانی شیوع ویروس پاپیلوما
بر اساس مطالعات اپیدمیولوژیک، شیوع ویروس پاپیلوما در کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه متفاوت است. در ایالات متحده آمریکا میزان شیوع HPV حدود ۳٫۷ درصد گزارش شده است. در کشورهای اروپایی این میزان بین ۲ تا ۶ درصد متغیر است که تا حد زیادی به سیاستهای غربالگری و واکسیناسیون وابسته میباشد.
در مقابل، در قاره آسیا که تنوع فرهنگی و اجتماعی بسیار بالایی دارد، شیوع ویروس پاپیلوما بین ۴ تا ۱۷ درصد گزارش شده است. این اختلاف گسترده نشاندهنده نقش پررنگ عوامل اجتماعی، میزان آگاهی عمومی و تفاوت در سیستمهای بهداشتی در میزان ابتلا به HPV است.
شیوع ویروس پاپیلوما در ایران
مطالعات انجامشده در ایران نیز نشان میدهد که ویروس پاپیلوما در هر دو جنس شیوع قابل توجهی دارد. بر اساس پژوهشهای داخلی:
-
میزان شیوع HPV در زنان ایرانی بین ۵ تا ۵۷ درصد
-
و در مردان ایرانی بین ۹٫۵ تا ۵۴ درصد گزارش شده است.
این دامنه وسیع آماری میتواند ناشی از تفاوت در روشهای تشخیصی، نوع نمونهگیری، سن افراد مورد مطالعه، وضعیت تأهل، رفتارهای پرخطر و همچنین تفاوت در جمعیتهای مورد بررسی باشد. با این حال، این آمارها اهمیت توجه به HPV در برنامههای سلامت عمومی کشور را بهخوبی نشان میدهند.
الگوی سنی ابتلا به ویروس پاپیلوما در زنان
بررسیها نشان میدهد که در زنان، بیشترین میزان شیوع عفونت HPV در سنین پایینتر از ۲۰ سال و سپس در بازه سنی ۲۰ تا ۴۰ سالگی مشاهده میشود. این افزایش شیوع معمولاً همزمان با شروع فعالیت جنسی و افزایش تعداد شرکای جنسی اتفاق میافتد.
همچنین تغییرات هورمونی، حساسیت بالاتر بافت دهانه رحم در سنین جوانی و عدم ایجاد ایمنی پایدار در مراحل اولیه مواجهه با ویروس، از عوامل مؤثر در افزایش میزان ابتلا در زنان جوان به شمار میروند.
الگوی سنی شیوع HPV در مردان
برخلاف زنان، در مردان الگوی سنی مشخص و پیک بارزی برای ابتلا به ویروس پاپیلوما مشاهده نمیشود. مطالعات نشان میدهد که در تمامی سنین باروری مردان، شیوع عفونت HPV تقریباً یکنواخت است و تفاوت چشمگیری میان گروههای سنی مختلف وجود ندارد.
نکته مهم این است که در سطح جامعه، شیوع عفونت HPV در مردان سالم حتی بیشتر از زنان سالم گزارش شده است. این موضوع نشاندهنده نقش کلیدی مردان بهعنوان ناقلین بدون علامت ویروس پاپیلوما در انتقال عفونت میباشد.
تفاوت تیپهای ویروس پاپیلوما در زنان و مردان
اگرچه مردان در بسیاری از جوامع شیوع بالاتری از عفونت HPV دارند، اما زنان بیشتر در معرض ابتلا به تیپهای پرخطر ویروس پاپیلوما قرار میگیرند. تیپهای پرخطر مانند HPV نوع ۱۶ و ۱۸ ارتباط مستقیم با بروز سرطان دهانه رحم، سرطان مقعد و برخی دیگر از سرطانهای مرتبط با HPV دارند.
در مردان نیز تیپهای پرخطر وجود دارند، اما تأثیر آنها بر شدت بیماری و پیشآگهی معمولاً کمتر از زنان گزارش شده است. با این حال، نبود برنامههای غربالگری منظم در مردان میتواند باعث گسترش پنهان ویروس در جامعه شود.
چالشهای تشخیص ویروس پاپیلوما در مردان
یکی از مشکلات اساسی در کنترل عفونت HPV در مردان، نبود روشهای تشخیصی استاندارد و دستورالعملهای مشخص غربالگری است. در حالی که زنان میتوانند از تست پاپ اسمیر و آزمایش HPV بهرهمند شوند، برای مردان چنین برنامه فراگیری وجود ندارد.
این موضوع باعث میشود بسیاری از مردان آلوده بدون اطلاع از وضعیت خود، ناقل ویروس باشند و بهطور ناخواسته در چرخه انتقال بیماری نقش داشته باشند.
افزایش توجه جهانی به HPV در مردان
در حدود ۱۵ سال اخیر، توجه جامعه پزشکی و پژوهشی جهان به نقش ویروس پاپیلوما در مردان افزایش یافته است. امروزه مشخص شده است که HPV تنها یک مسئله مربوط به سلامت زنان نیست و مردان نیز میتوانند به بیماریهای مرتبط با این ویروس مبتلا شوند یا آن را به دیگران منتقل کنند.
مدت زمان پاکسازی عفونت HPV در مردان
مطالعات نشان میدهد که مدت زمان متوسط پاک شدن ویروس پاپیلوما در مردان بین ۵ تا ۹ ماه است. در حدود ۷۹ درصد موارد، عفونت طی ۱۲ ماه بهصورت خودبهخود پاک میشود.
بخش زیادی از عفونتهای HPV در مردان بدون علامت هستند و این افراد بهعنوان ناقلین سالم شناخته میشوند. خوشبختانه، احتمال باقیماندن ویروس و مزمن شدن عفونت در مردان کمتر از زنان است.
شایعترین تیپهای ویروس پاپیلوما در مردان
در مردان، شایعترین تیپ پرخطر ویروس پاپیلوما تیپ ۱۶ و شایعترین تیپ کمخطر تیپ ۶ میباشد. همچنین در میان مردان غیرهمجنسگرا، میزان شیوع عفونت HPV بین ۳٫۵ تا ۴۵ درصد گزارش شده است که گستردگی این عفونت را در جامعه مردان نشان میدهد.
جمعبندی
در مجموع، ویروس پاپیلوما انسانی یک چالش مهم سلامت عمومی در هر دو جنس محسوب میشود. اگرچه الگوی ابتلا، شدت بیماری و پیامدهای آن در زنان و مردان متفاوت است، اما نقش هر دو جنس در انتقال و کنترل این ویروس بسیار حائز اهمیت میباشد. افزایش آگاهی عمومی، آموزش رفتارهای جنسی سالم، توسعه برنامههای غربالگری و واکسیناسیون میتواند نقش مؤثری در کاهش شیوع HPV در جامعه ایفا کند.
بدون دیدگاه