تا کنون بیش از ۲۴۰ نوع از تیپهای ویروس HPV ( پاپیلومای انسانی ) شناسایی شده است. از میان این تعداد، حداقل ۴۵ تیپ قادر به ایجاد بیماریهای ناحیه تناسلی و مقعدی هستند. این بیماریها طیفی گسترده را شامل میشوند؛ از زگیلهای تناسلی ساده گرفته تا ضایعات پیشسرطانی و در نهایت انواع مختلف سرطان.
نواحی درگیر در عفونت HPV
تیپهای ویروس HPV میتوانند باعث عفونت اولیه در نواحی زیر شوند:
-
دهانه رحم
-
واژن
-
ناحیه تناسلی خارجی زنان
-
آلت تناسلی مردان
-
مقعد در هر دو جنس
-
ناحیه سر و گردن در زنان و مردان
شایعترین و خطرناکترین تیپهای ویروس HPV
در میان تمام تیپهای شناختهشده، تیپ ۱۶ شایعترین و پرخطرترین نوع ویروس HPV محسوب میشود. این تیپ بهتنهایی مسئول حدود ۵۰ درصد از سرطانها بهویژه در زنان است.
پس از آن، تیپ ۱۸ دومین تیپ شایع و مهم به شمار میرود.
🔹 تیپهای ۱۶ و ۱۸ در مجموع مسئول حدود ۷۰ درصد از موارد سرطان دهانه رحم (سرویکس) هستند.
🔹 همچنین تیپ ۱۶ در حدود ۸۰ درصد سرطانهای ناحیه سر و گردن در هر دو جنس مشاهده میشود.
علاوه بر این، حداقل ۱۲ تیپ پرخطر دیگر از ویروس HPV در انواع مختلف سرطانها با شیوعهای متفاوت گزارش شدهاند.
تیپهای اصلی عامل سرطان دهانه رحم
بر اساس مطالعات اپیدمیولوژیک، تیپهای زیر مسئول بیش از ۹۰ درصد موارد سرطان دهانه رحم در زنان هستند:
-
۵۲
-
۳۱
-
۴۵
-
۱۸
-
۱۶
-
۵۸
دستهبندی تیپهای ویروس HPV
۱. تیپهای پرخطر (High-Risk HPV)
ویروس HPV دارای ۱۴ تیپ پرخطر اصلی است که نقش کلیدی در ایجاد سرطان دارند. مهمترین آنها عبارتند از:
-
۱۶، ۱۸، ۴۵ (مسئول حدود ۹۴٪ سرطانهای دهانه رحم)
-
۳۱، ۳۳، ۳۵، ۳۹
-
۵۱، ۵۲، ۵۶
-
۵۸، ۵۹، ۶۸، ۶۶
تشخیص این تیپها از طریق آزمایش HPV اهمیت بسیار زیادی در پیشگیری و غربالگری سرطان دارد.
۲. تیپهای کمخطر (Low-Risk HPV)
تعداد تیپهای کمخطر HPV بسیار زیاد است و معمولاً باعث سرطان نمیشوند. این تیپها عامل حدود ۹۰ درصد زگیلهای تناسلی در زنان و مردان هستند. شایعترین آنها شامل:
-
۱، ۲، ۴
-
۶ و ۱۱ (شایعترین)
-
۴۲، ۴۳ و سایر تیپها
تیپهای ۶ و ۱۱ بهندرت (کمتر از نیم درصد) ممکن است با سرطان مرتبط باشند، اما عمدتاً عامل:
-
زگیل تناسلی
-
بیماری نادر پاپیلوماتوز راجعه حنجره
سایر تیپهای خوشخیم که باعث زگیلهای تناسلی و غیرتناسلی میشوند، بیش از ۳۰ تیپ مختلف را شامل میشوند (مانند ۲، ۴، ۴۲، ۴۴، ۷۰ و ۱).
تیپهای با سرطانزایی اثباتنشده
برخی تیپهای HPV طبق طبقهبندی سازمان بهداشت جهانی (WHO) در بعضی بافتهای سرطانی مشاهده شدهاند، اما سرطانزایی آنها هنوز بهطور قطعی اثبات نشده است. از جمله:
-
۸۲، ۸۵، ۹۷
-
۷۳، ۶۹، ۳۴
-
۶۷، ۳۰، ۲۶ و سایر تیپها
❗ متأسفانه در برخی آزمایشگاههای تشخیصی داخل کشور، این تیپها بهاشتباه در گروه تیپهای پرخطر یا مشکوک به سرطان گزارش میشوند. این موضوع باعث اضطراب شدید و غیرضروری در بیماران میگردد.
به اعتقاد بسیاری از اساتید دانشگاهی، ذکر این تیپها در چنین طبقهبندیهایی نهتنها سودی برای بیمار ندارد، بلکه منجر به ارائه اطلاعات نادرست و غیرعلمی به جامعه پزشکی و بیماران میشود.
عفونت چندگانه HPV (Multiple Infection)
زمانی که فرد به بیش از یک تیپ پرخطر ویروس HPV مبتلا باشد، اصطلاحاً دچار عفونت چندگانه یا مولتیپل شده است.
🔺 عفونت مولتیپل میتواند:
-
شدت ضایعات دهانه رحم را افزایش دهد
-
خطر ابتلا به سرطان را بیشتر کند
این تعریف شامل تیپهای کمخطر نمیشود، زیرا تمرکز اصلی در غربالگری، شناسایی تیپهای پرخطر است.
📊 آمارها نشان میدهد:
-
حدود ۱۲٪ از افراد با پاپ اسمیر طبیعی
-
و حدود ۳۵٪ از بیمارانی که در پاپ اسمیر ضایعه سلولی دارند
به عفونت چندگانه HPV مبتلا هستند.
عوامل مؤثر در ایجاد عفونت چندگانه
-
داشتن شرکای جنسی متعدد بهصورت همزمان
-
تعویض مکرر شریک جنسی در طول زمان
-
ضعف سیستم ایمنی بدن
این نوع عفونت بیشتر در افراد زیر ۳۰ سال دیده میشود. همچنین ممکن است در یک زوج، عفونت مولتیپل وجود داشته باشد، اما در شریک جنسی دیگر یا اصلاً مشاهده نشود یا فقط یک تیپ گزارش گردد (عدم تطابق در زوجین).
ارتباط تیپهای HPV با سرطان دهانه رحم
برای درک بهتر ارتباط تیپهای مختلف ویروس HPV با سرطان دهانه رحم، به جدول زیر توجه فرمایید.
آزمایش HPV
آزمایش HPV یکی از مهمترین ابزارهای تشخیصی برای شناسایی تیپهای پرخطر و پیشگیری از سرطان دهانه رحم است و نقش کلیدی در سلامت زنان و مردان دارد.
بدون دیدگاه